اَراک یکی از کلانشهرهای ایران، از بزرگ‌ترین شهرهای مرکز ایران و مرکز استان مرکزی و شهرستان اراک است. جمعیت اراک در سال ۱۳۹۵ خورشیدی برابر با ۵۲۰٬۹۴۴ نفر بوده که از این نظر قطب جمعیتی استان مرکزی و هجدهمین شهر پرجمعیت ایران به ‌حساب می‌آید. جمعیت شهر اراک پس از الحاق نقاط شهری سنجان و کرهرود به ۵۲۶٬۱۸۲ نفر افزایش یافت. زبان مردم شهر اراک فارسی با لهجۀ اراکی است.
اراک، پایتخت صنعتی ایران
کلانشهر اراک از بزرگ‌ترین شهرهای مرکز ایران و مرکز استان مرکزی است. این شهر یکی از شهرهای صنعتی ایران محسوب می‌شود. به خاطر وجود صنایع مادر، تولید ۸۰ درصد تجهیزات انرژی کشور، وجود بزرگ‌ترین کارخانۀ تولیدکنندۀ آلومینیوم ایران و وجود بزرگ‌ترین معدن سدیم سولفات کشور در این شهر، لقب پایتخت صنعتی ایران را برخود گرفته و همچنین یکی از آلوده‌ترین شهرهای ایران است.
آب‌وهوا
شهر اراک دارای زمستان‌های سرد و مرطوب و تابستان‌های گرم و خشک است و کوه‌های اطراف شهر، تالاب میقان و دشت فراهان، بر آب‌وهوای آن تأثیر می‌گذارند. ابرها و جریان‌های غربی در پاییز و زمستان بیشتر رطوبت خود را در کوه‌های غرب منطقه از دست می‌دهند و در زمستان جبهۀ سردی هوای اراک را در بر می‌گیرد که بر اثر ارتفاعات پیرامون و فشاری که تالاب میقان بر هوا وارد می‌کند، زمان بسیاری در منطقه می‌ماند. فصل زمستان بیشتر طولانی و از ۴ تا ۶ ماه متغیر است و بهار و پاییز فصل‌های کوتاهی هستند. تابستان در تیر و مرداد ظاهر می‌شود. مدت روزهای یخبندان از ۶۵ تا ۱۲۰ روز در سال‌های مختلف متغیر است. میزان بارندگی در سال‌های مختلف میان ۲۳۰ تا ۶۳۸ میلی‌متر متغیر است که متوسط آن حدود ۳۴۱.۷ میلی‌متر برآورد شده‌ است.
جاذبه‌های گردشگری اراک
با توجه به اینکه شهر اراک در دوره قاجار ساخته شد، بیشتر آثار کهن باقی‌مانده در این شهر از این دوره است. از جمله مهم‌ترین آثار تاریخی شهر می‌توان به مجموعۀ تاریخی بازار اراک اشاره کرد که از بناهای نخستین شهر اراک بوده ‌است. مدرسۀ سپهداری هم‌زمان با بازار ساخته شده ‌است. حمام چهارفصل که از نظر مساحت بزرگ‌ترین حمام ایران است یکی دیگر از آثار تاریخی شهر است که به موزۀ مردم‌شناسی تبدیل شده‌است. خانۀ حسن‌پور از بناهای قدیمی شهر اراک است که به صورت درون‌گرا ساخته شده و به موزۀ صنایع دستی تبدیل شده‌ است. قلعۀ حاج‌وکیل نیز یکی از بناهای دوره قاجار است که در قدیم یکی از کارگاه‌های بزرگ فرشبافی کمپانی زیگلر و کنسولگری انگلیس در اراک بود. همچنین ارگ حکومتی اراک، کاروانسرای شاه‌عباسی، خانه آقا محسن عراقی و خانه خاکباز از دیگر آثار تاریخی شهر هستند. بعضی از جاذبه‌های طبیعی شهر اراک نیز شامل تالاب میقان، منطقۀ نمونۀ گردشگری درۀ گردو، منطقه نمونۀ گردشگری تخت‌ سادات (باغ‌های کرهرود و سنجان) و منطقۀ تفرجگاهی سرخ‌کوه (کوه سرخه) می‌شود.
غذاها و سوغاتی‌های اراک
مردم اراک به خاطر مهاجرپذیری بالای شهرشان از قبایل و استان‌های مختلفی هستند و همین سبب شده در این شهر شاهد حضور غذاهای متنوع و رنگارنگی بود. حلیم اراکی، آش اشنکه، آش شیر، آش انار، آش جو، آش ترخینه، کال‌جوش، آبگوشت دودار، کباب ته‌تالی، رشته‌پلو و پته‌پلو گوشه‌ای غذاهای رنگارنگ شهر اراک‌اند. گردو، انواع انگور و کشمش، انار، جوزغند، نان فتیر و گوش‌فیل بعضی از خوراکی‌های معروف دیگر این شهر هستند. فرش ساروق و گیوه از صنایع دستی‌ای هستند که می‌توان از اراک به ارمغان آورد.
زندگی در اراک
شهر اراک به دلیل قرارگیری در مرکز ایران و نزدیکی به پایتخت ایران و دارا بودن بسیاری از صنایع مادر و مهم در ایران و وجود انواع کارخانه‌ها صنعتی‌ترین شهر ایران محسوب می‌شود و از جهت اشتغال یکی از بهترین شهرهای ایران است. این کلانشهر به فراخور جمعیت زیاد و ظرفیت‌های بالای خود یکی از مجهزترین و توسعه‌یافته‌ترین شهرهای ایران محسوب می‌شود و دارای انواع امکانات رفاهی، درمانی، آموزشی، تفریحی، مراکز خرید مدرن و بازارهای سنتی است. حضور در شمار مهاجرپذیرترین شهرهای ایران گواهی است بر توسعه‌یافتگی و مناسب بودن این شهر برای زندگی. متوسط قیمت اجارهٔ یک خانهٔ هفتاد متری در اراک در سال 1402، ۹.۱۰۰.۰۰۰ تومان است.
حمل و نقل
اراک دارای یک فرودگاه بین‌المللی است که یکی از نخستین فرودگاه‌هایی است که در ایران تأسیس شده ‌است. در سال ۱۳۹۲ با اجرای کامل طرح گسترش فرودگاه اراک در بخش بلندسازی، گسترش و مقاوم‌سازی باند، امکان‌پذیرش هواپیما تا ردۀ ایرباس در فرودگاه اراک فراهم شد. اراک از دیرباز در مسیر راه‌آهن سراسری شمال به جنوب ایران قرار داشته و راه‌آهن نقش مهمی را در رونق همه‌جانبه شهر اراک داشته ‌است. اراک همچنین دارای سه پایانۀ مسافربری اتوبوسی درون‌استانی و برون‌استانی است. تاکسی‌های خطی و اینترنتی نیز در این شهر فعال هستند.
دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی
شهر اراک دارای ۲۵ واحد آموزش عالی شامل هفت مرکز دولتی، یک واحد پیام نور، ۱۴ مرکز علمی کاربردی، دو واحد آزاد اسلامی و یک مرکز غیرانتفاعی است. شمار دانشجویان در سال ۱۳۹۰ خورشیدی در این شهر، ۵۰٬۸۱۰ نفر بوده ‌است. دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی در اراک این شهر را به یکی از قطب‌های دانشگاهی کشور تبدیل کرده ‌است که از آن میان می‌توان به دانشگاه اراک، دانشگاه علوم پزشکی اراک، دانشگاه صنعتی اراک و دانشگاه آزاد اسلامی اراک اشاره کرد.